Przez wieki żmudne prace restauratorskie opierały się na połączeniu wiedzy historycznej, naukowej precyzji i żmudnej pracy fizycznej. Teraz sztuczna inteligencja (AI) i przejście na zrównoważone materiały mogą zrewolucjonizować proces konserwacji uszkodzonych dzieł sztuki, czyniąc go szybszym, tańszym i bardziej przyjaznym dla środowiska.
Powstanie przywracania kierowanego przez sztuczną inteligencję
Tradycyjnie przywracanie obrazu mogło zająć tygodnie lub miesiące i wymagać wykwalifikowanych rąk, aby dokładnie uzupełnić brakujące pigmenty i naprawić pęknięcia. Nowa metoda oparta na sztucznej inteligencji, opracowana przez badacza z MIT Alexa Kachkina, znacznie przyspiesza ten proces. Technika ta obejmuje analizę uszkodzonej grafiki przy użyciu sztucznej inteligencji, cyfrową rekonstrukcję brakujących elementów, a następnie wydrukowanie przezroczystej folii z żywicy z przywróconym obrazem. Folia ta pełni rolę tymczasowego laminatu, skutecznie „gojąc” obraz w ciągu zaledwie kilku godzin. W jednym przypadku testowym mocno zniszczonemu XV-wiecznemu obrazowi olejnemu przywrócono ponad 57 000 odcieni w zaledwie trzy godziny — 66 razy szybciej niż w przypadku tradycyjnego retuszu.
Należy pamiętać, że folię można usunąć, co rozwiązuje problemy etyczne związane z nieodwracalnymi zmianami. Jak wyjaśnia Kachkin: „Ponieważ istnieje cyfrowy zapis użycia maski, za 100 lat, gdy ktoś ponownie zacznie pracować z tym obrazem, będzie miał niezwykle jasny obraz tego, co zrobiono z obrazem”. Ten audyt cyfrowy zapewnia przejrzystość i pozwala na przyszłe korekty.
Zrównoważone materiały: bardziej ekologiczne podejście
Poza szybkością rosnący nacisk na zrównoważony rozwój zmienia praktyki ochrony środowiska. Finansowany ze środków UE projekt GREENART opracowuje pionierskie, przyjazne dla środowiska alternatywy dla agresywnych środków chemicznych tradycyjnie stosowanych przy renowacji. Naukowcy opracowali hydrożele na bazie polimerów alkoholu poliwinylowego (PVA), które zawierają składniki pochodzenia biologicznego, aby stworzyć trwalszy roztwór czyszczący. Żele te, stosowane już w instytucjach takich jak londyńska Tate Britain (gdzie niedawno po raz pierwszy od dziesięcioleci wyczyściły obrazy Bridget Riley), zapewniają kontrolowane i szybkie usuwanie zabrudzeń.
Ta zmiana dotyczy również innych materiałów. Naukowcy w Pekinie badają pochodne celulozy, takie jak etery celulozy i nanoceluloza, jako kleje i powłoki do papieru, tekstyliów, ceramiki, a nawet murali. Te odnawialne, niskotoksyczne materiały obiecują zmniejszyć wpływ konserwacji na środowisko, oferując realną alternatywę dla tradycyjnych, często niebezpiecznych związków.
Dlaczego to jest ważne
Łączenie sztucznej inteligencji i zielonej chemii w renowacji dzieł sztuki to nie tylko kwestia wydajności; chodzi o ochronę dziedzictwa kulturowego w sposób skuteczny i odpowiedzialny. W miarę przyspieszania zmian klimatycznych i wzrostu zapotrzebowania na ochronę przyrody innowacje te zapewniają ważny zestaw narzędzi umożliwiających sprostanie nowym wyzwaniom. Możliwość szybkiej oceny uszkodzeń, cyfrowego przywracania utraconych części i korzystania z trwałych materiałów gwarantuje, że przyszłe pokolenia będą mogły nadal cieszyć się światowymi skarbami artystycznymi, nie szkodząc środowisku ani integralności oryginalnych dzieł.
