Zohran Mamdani wilde Benjamin Netanyahu arresteren. Het was een campagnebelofte. Een gewaagde. Tijdens zijn bod om burgemeester van New York City te worden, verklaarde Mamdani dat hij de Israëlische premier zou arresteren de volgende keer dat de man voet in Manhattan zette.
Netanyahu besloot dat besluit te testen.
Hij is van plan om in september in New York de Verenigde Naties toe te spreken. Opeens zag de belofte er heel anders uit. Na dagen van aarzeling en zorgvuldige bewoordingen gaf Mamdani dinsdagavond toe dat hij niet over de wettelijke bevoegdheid beschikt om dit uit te voeren. Hij kan geen buitenlandse hoogwaardigheidsbekleder op Amerikaans grondgebied arresteren.
De juridische realiteit van de arrestatie van Netanyahu
Juridische experts zagen deze terugtocht aankomen. Ze vragen zich al lang af hoe een burgemeester het internationaal recht kan afdwingen tegen een zittende wereldleider. De achtergrond is het Internationaal Strafhof. Het ICC vaardigde in november 2024 een arrestatiebevel uit tegen Netanyahu. De aanklachten omvatten onder meer verhongering, moord en vervolging.
Het ICC heeft geen jurisdictie over de VS.
De VS erkennen het hof niet. Het erkent ook zijn warrants niet. Zelfs als de VS het ICC zouden erkennen, valt de uitvoering van deze bevelen onder de verantwoordelijkheid van de federale autoriteiten, en niet van de politie van New York. Dus waarom maakte Mamdani deze bewering?
“Voor de Democraten is het bekritiseren van Israël nu een goede politieke strategie.”
De bondgenoten van Mamdani beweren dat het principe belangrijker was dan de werking ervan. Ze zeggen dat een burgemeester een aanklacht moet uitbrengen, zelfs als hij niet kan optreden. Maar er is een moeilijkere lezing hierover. De belofte was theater. De retraite is ook theater. De onderliggende boodschap is verschoven van juridische handhaving naar politieke signalen.
Waarom de pro-Israëlische steun onder de Democraten afneemt
Dit is een generatiebreuk. Het einde van de pro-Israëlische consensus onder de Democraten is reëel. Het heeft grote gevolgen voor het buitenlands beleid van de VS. De linkerflank van de partij bekritiseert Israël al jaren. Oudere en gematigde Democraten zijn pas onlangs verzuurd over de relatie.
Hamid Bendaas van het Institute for Middle East Understanding noteert de tijdlijn. Een paar maanden na oktober 2023 geloofden jongere progressieve Democraten in overweldigende mate dat Israël genocide pleegde in Gaza. In die tijd keken oudere Democraten naar MSNBC of NPR. Ze bleven niet overtuigd.
Het keerpunt kwam toen Donald Trump aantrad.
Afgelopen zomer trok er een ernstige hongersnood over Gaza. Het resultaat van aanhoudende conflicten en beperkingen op voedsel en hulp. Netanyahu sloot zich nauw aan bij Trump. Vooral wat betreft de oorlog in Iran. Deze afstemming veranderde de culturele codering van de steun aan Israël. Het veranderde van een tweeledige basis naar iets dat verband hield met de Republikeinse Partij.
Denk aan Kidrock. Denk aan Bass Pro Shops. Steun voor Israël werd Republikeins gecodeerd.
Hoe het buitenlands beleid van de VS verandert
Zelfs Democraten ver rechts van Zohran Mamdani heroverwegen de relatie tussen de VS en Israël. De traditionele alliantie is aan het uiteenvallen. Kiezers zoeken naar alternatieven. Ze twijfelen aan onvoorwaardelijke steun.
De vraag gaat niet alleen over Gaza. Het gaat erom wie de Amerikaanse waarden in het buitenland vertegenwoordigt. De partij is verdeeld. De basis wil actie tegen Israël. Het establishment wil stabiliteit. De mislukte arrestatiebelofte van Mamdani benadrukt de kloof. Het toont de spanning tussen radicale retoriek en institutionele macht.
Zal deze verschuiving het Amerikaanse beleid veranderen? Waarschijnlijk. Langzaam. Maar het signaal is duidelijk. De consensus is verdwenen.
