De afhankelijkheidsval is reëel.
Allianz heeft deze week een rapport uitgebracht. Er wordt gezegd dat Europa achterop raakt in de AI-handelsoorlog. Niet omdat het aan slimheid ontbreekt. Omdat het geen draagkracht heeft. De wereldeconomie draait hard richting technologische zwaargewichten. Cloudcomputing. Datacentra. Halfgeleiders. In die ringen brengt Europa een gekneusde knokkel mee, terwijl de VS en Azië handschoenen meenemen.
Kijk naar de cijfers. AI-goederen verplaatsen zich van een industrie van $1 biljoen in 2014 naar nu. In 2025 is dat $3,8 biljoen. Azië eet 65% van die exportexport. Zeven van de tien grootste mondiale AI-exporteurs zijn Aziatisch. Ondertussen zit Europa daar te kijken naar de geldstromen elders.
De VS slapen niet. Het verdrievoudigde de import van AI sinds 2023. Waarom? Ze stoppen geld in datacenters en cloudinfrastructuur. De helft van de datacenters ter wereld bevindt zich op Amerikaanse bodem. Europa? Slechts 40% groei in vergelijkbare import. Een ‘infrastructuurgat’ is de beleefde term die Allianz gebruikt. Een ‘verlammend tekort’ is dichterbij.
Het probleem met de kill-schakelaar
Het is erger dan alleen maar slecht zijn in het bouwen van dingen. Het gaat om controle.
Amerikaanse technologiegiganten bezitten ongeveer 40% van de operationele rekenkracht van Europa. Ze bieden op bijna de helft van de nieuwe datacenterprojecten op het continent. Ze profiteren omdat de particuliere investeringen in Europese technologie zwak zijn. Lokale concurrenten zijn onbestaande of kleine frietjes. De VS hebben 80% van de Europese cloudmarkt in handen. 59% van de omzet uit bedrijfssoftware. 73% van de klantbeheersoftware. De rest? Dat zijn de restjes waar iedereen om vecht.
Het rapport haalt de gebruikelijke Europese nachtmerries aan: gefragmenteerde regels, vergunningen die als melasse bewegen, netverbindingen die niet werken. Geen binnenlandse hyperscalers. Weinig staatsfinanciering. Geen durfkapitaal stroomt snel genoeg.
“In die context wordt Europa permanent bedreigd door een Amerikaanse ‘kill switch’ op clouddata, wat betekent dat het land diensten kan uitschakelen wanneer het maar wil.”
Het zijn niet alleen de Amerikanen die de kaarten in handen hebben. Azië heeft de chips in handen. Letterlijk.
Europa heeft grafische verwerkingseenheden nodig om zijn AI te trainen. Waar komen ze vandaan? Azië. Taiwan, China, Zuid-Korea, je kent de rest. Europa importeert 57% van zijn IT-hardware alleen al uit deze vijf landen. Het importeert meer dan de helft van de hardware die nodig is om zijn datacenters te laten draaien.
Het is een tweezijdige knel. De VS zijn eigenaar van het platform. Azië is eigenaar van de onderdelen. Als Europa niet begint met het bouwen van zijn eigen huis, komen de muren dichterbij. Het onevenwicht in de dienstverlening wordt groter. Markten verplaatsen zich naar het buitenland. Europa betaalt de huur.
Het dubbele tekort
Het rapport spreekt van een ‘dubbel tekort’.
Het particuliere kapitaal is schaars. Het overheidsbeleid is gefragmenteerd. Vergelijk dit eens met het Amerikaanse model waarin bedrijven honderden miljarden in infrastructuur stoppen. Of China, waar de staat besluit dat er iets gebeurt en dat het dan gebeurt. In Europa discussiëren commissies al jaren.
Grond in steden is schaars. De milieuregels zijn streng. Vergunningen zijn een labyrint. Het kan al vier jaar duren voordat een datacenterproject begint met graven. Op sommige plekken duurt het vijf jaar. Waarom? Omdat de elektriciteitsnetten oud zijn. Ze zijn vol. Ze kunnen de enorme sapafvoer die een nieuwe AI-hub nodig heeft niet aan.
Is er enige hoop? Ja, maar het is een klein lichtje in een grote donkere kamer.
Europa is nog steeds goed in industriële techniek. Geautomatiseerde AI? Dat is een kracht. Regelgevende AI? Ook sterk. Frankrijk en Zweden proberen soevereine computerprojecten op te zetten. Ze willen openbare diensten van AWS en Google verwijderen. Op Europese servers.
Het zijn tegengewichten. Voorlopig zijn het bescheiden.
